0913 886 929

Ma túy là gì? Phân loại các chất ma túy

Ma túy – hiểm họa của nhân loại, hiện đang là một vấn nạn trên toàn thế giới. Ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe con người, là nguyên nhân của các mối bất hòa trong gia đình mà còn khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, bần cùng, là nguyên nhân dẫn đến phạm tội và gây mất trật tự, an toàn xã hội, làm cho sự lây nhiễm HIV/AIDS có nguy cơ lan truyền rất rộng. Những tác hại và hậu quả của ma túy vẫn đang tác động và gây ảnh hưởng đến tất cả chúng ta từng ngày, từng giờ. Vì vậy “chung tay đẫy lùi ma túy” và “giảm thiểu tác hại” của ma túy không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước hay các tổ chức liên quan đến việc phòng chống ma túy mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân chúng ta.

Vậy ma túy là gì?

Ma túy là từ Hán Việt, với nghĩa: “ma” là tê mê, “túy” là say sưa. Như vậy, ma túy là chất đưa đến sự say sưa, mê mẩn. Đây cũng là từ tiếng Việt dùng để dịch chữ nước ngoài dùng để chỉ các chất gây nghiện thuộc loại nguy hiểm nhất: thuốc phiện, morphine, heroin, cocain, cần sa và một số thuốc tổng hợp có tác dụng tương tự morphine được sử dụng trong điều trị y tế. Như vậy, có thể gọi nôm na: ma túy là chất đưa đến sự say sưa và mê mẫn, hay nói cách khác: ma túy là chất gây nghiện.

Hiện có nhiều loại định nghĩa khác nhau về ma tuý.

Theo định nghĩa của tổ chức Y tế Thế giới đã được Tổ chức Văn hoá giáo dục của liên hiệp quốc công nhận thì “Ma tuý là chất khi đưa vào cơ thể sẽ làm thay đổi chức năng của cơ thể”

Tổ chức Y tế Thế giới (1982) đã phát triển định nghĩa sau: “Ma tuý theo nghĩa rộng nhất là mọi thực thể hoá học hoặc là những thực thể hỗn hợp, khác với tất cả những cái được đòi hỏi để duy trì một sức khoẻ bình thường, việc sử dụng những cái đó sẽ làm biến đổi chức năng sinh học và có thể cả cấu trúc của vật”. Trong cách hiểu đơn giản, điều đó có nghĩa là mọi vật chất khi đưa vào trong cơ thể người sẽ thay đổi chức năng sinh lý học hoặc tâm lý học loại trừ thực phẩm, nước và ôxy.

Luật phòng, chống ma tuý của Việt Nam tại điều 2 đã đưa ra một số định nghĩa về ma tuý hoặc có liên quan đến khái niệm ma tuý như sau:

– Chất ma tuý là chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành.

– Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.

– Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện với người sử dụng.

– Tiền chất là các chất không thể thiếu được trong quá trình điều chế, sản xuất ma tuý được quy định do chính phủ ban hành.

– Thuốc gây nghiện, hướng thần là các loại thuốc chữa bệnh được quy định trong danh mục do Bộ Y tế do chính phủ ban hành.

– Người sử dụng ma tuý là người sử dụng chất ma tuý, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào chất này.

Nguồn gốc của ma túy

Từ hàng ngàn năm trước Công nguyên, nhiều Bộ lạc trên thế giới đã biết làm cho tinh thần sảng khoái và chống mệt mỏi bằng cách ăn hoặc hút một số loại cây cỏ có chứa chất gây nghiện như cây thuốc phiện ở Châu Á, cây Cô ca ở Nam Mỹ và cây Cần sa, cây Khát ở Châu Phi.Ban đầu, các loại cây này được sử dụng trong các nghi lễ với mục đích ma thuật, vui thú và sau đó là được sử dụng để chữa bệnh.Dần dần những người sử dụng bị lệ thuộc vào các loại cây này, họ phải sử dụng nhiều lần trong ngày với số lượng tăng lên, cho đến khi họ không thể rời bỏ được chúng. Chất gây nghiện của các loại cây cỏ đã tạo cho họ ảo giác đê mê, tạo cảm giác hưng phấn và bay bổng…

Từ khoảng thế kỷ thứ III trước công nguyên đã có những tài liệu ghi nhận việc sử dụng thuốc phiện. Vào năm 1860 tác giả Syndenham đã viết “trong số những bài thuốc mà thượng đế đã ban phát cho con người, không có gì có thể chữa bệnh hiệu quả như thuốc phiện”. Đó chính là quan điểm mà từ đó dẫn đến lạm dụng thuốc phiện trong lịch sử loài người.

Vào năm 1806, Surterner đã phân lập được một chất tinh khiết đặc trưng cho tác dụng chính của thuốc phiện và gọi là morphin bắt nguồn từ tên morphurs, tên của một vị thần của giấc mơ thời Hy Lạp cổ đại. Cũng để chỉ tác dụng của chất này, người ta còn gọi bằng tên Narcotic, nghĩa là mê mẫn, túy lúy.

Vào năm 1855 lần đầu tiên Gedecke đã chiết suất cocain từ lá cây Coca. Đến năm 1880 Arnep chứng minh cocain có tác dụng gây tê tại chỗ. Cũng vào thời gian này bác sỹ tâm thần người Do Thái là Dicmun Frơt dùng cocain để chữa bệnh nghiện thuốc phiện và morphin, nhưng ít lâu sau người ta phát hiện ra những tai họa của nó vì bản thân cocain cũng là chất gây nghiện mạnh.

   

Hoa cây thuốc phiện

Quả thuốc phiện

Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, ngoài những sản phẩm có sẵn từ thiên nhiên như: thuốc phiện, coca, cần sa, … người ta dựa vào cấu trúc hóa học của những chất có sẵn trong tự nhiên để từ đó bán tổng hợp nhằm thu được các chất có cấu trúc tương tự và cũng có được những tác dụng dược lý tương tự. Mặt khác, khi nghiên cứu cấu trúc của những chất có sẵn trong tự nhiên người ta đã tổng hợp được các chất có khung cơ bản giống các chất có sẵn trong tự nhiên, có tác dụng tương tự nhưng khắc phục được các nhược điểm có thể phục vụ trong y học. Kết quả đã thu được hàng loạt các hợp chất khác nhau, có tác dụng khác nhau được sử dụng vì mục đích y học. Tuy nhiên, do có những tính chất làm thay đổi trạng thái, ý thức, tâm trạng … của người sử dụng nên nó ngày càng bị lạm dụng ngoài mục đích y học và trở thành các chất ma túy bị cấm hoặc khuyến cáo không nên sử dụng, bởi tác hại rất lớn của các chất này đối với mọi lứa tuổi trong cộng đồng xã hội trên toàn thế giới. Người ta gọi đó là các chất ma túy tổng hợp hay bán tổng hợp.

Phân loại

Có nhiều cách để phân loại ma túy. Sau đây là ba cách thường được sử dụng: phân loại theo luật pháp, phân loại theo tác dụng và phân loại dựa theo nguồn gốc sản sinh.

  1. Phân loại theo luật pháp:Luật pháp chia ma túy làm hai nhóm: hợp pháp và bất hợp pháp.

Ma túy hợp pháp

Những loại ma túy hợp pháp thông dụng:

– Rượu, bia

– Ni-cô-tin (thuốc lá)

– Ca-phê-in

– Thuốc bác sĩ cho toa như thuốc ngủ an thần (sedative-hypnotics) gồm có: Ben-zô-đai-a-zê-pin (Benzodiazepines) như Serepax, Valium, Librium…

– Một số dược phẩm trong nhóm amphetamies nhưdexamphetamine, methylphenidate, phentermine…

Ghi chú: Tuy nhiên có một vài giới hạn đối với một số thuốc hợp pháp. Những loại này có thể trở thành bất hợp pháp, ví dụ như việc thiếu niên dưới 18 tuổi mua rượu bia hay thuốc lá là bất hợp pháp. Những loại thuốc trị bệnh cũng có thể trở thành bất hợp pháp nếu mua qua bạn bè, chợ đen hay mua không có toa bác sĩ.

Ma túy bất hợp pháp

Những loại ma túy được xem là bất hợp pháp tại Úc gồm có:

– Cần sa (Cannabis)

– Bạch phiến (Heroin)

– Các loại gây ảo giác (Hallucinogens/Psychedelics): LSD, DMT, Psilocybin, Psilocin, Mescaline, DOM (STP), Phencyclidine or PCP, Ketamine…

– Cô-ken (Cocaine)

– Mê-tha-qua-lôn (Methaqualone) và những loại gây nghiện (narcotics) mua không có toa bác sĩ.

– Các loạiamphetamine bất hợp pháp nhưmethamphetamine, crystal methamphetamine….

   

Lá cần sa

Lá Coca – Cây Ma hoàng

 

  1. Phân loại theo tác dụng

Phân loại theo tác dụng, ma túy được chia thành ba nhóm chính: kích thích, ức chế thần kinh và gây ảo giác:

Chất kích thích

Thuốc kích thích là thuốc có tác dụng làm tăng nhanh hoạt động của hệ thống thần kinh và nhiều bộ phận trong cơ thệ.Các loại thuốc kích thích bao gồm:

– Ni-cô-tin (nicotine) trong thuốc lá

– Cà-phê-in (caffeine) trong trà, cà phê, các loại nước tăng lực (energy drinks), sô-cô-la (chocolate), nước cô-ca cô-la (coke)

– Am-phê-ta-min và những loại thuốc cùng họ hoặc có công thức hoá học rất gần nhưDexamphetamine, Metamphetamine, Methylenedioxymethamphetamine (MDMA), Methylpheniate…

– Cô-ken – Cocaine

Chất ức chế

Ức chế là ngăn cản hoặc làm suy giảm hoạt động.Thuốc ức chế thần kinh có tác dụng làm suy giảm, làm chậm lại hoạt động của hệ thống thần kinh. Dưới đây là một số loại thuốc ức chế thần kinh có tác dụng gây nghiện:

  1. Thuốc có tác dụng an thần, gây ngủ

– Rượu(ethanol): Bia, rượu chát, rượu mạnh…

– Benzô-đai-zê-pin (Benzodiazepines) là những thứ thuốc an thần loại nhẹ hoặc thuốc ngủ.Những loại Ben-zô thông dụng như Librium, Antenax, Valium, Propam,Mogadon, Dormicum, Nitepam, Alepam, Murelax, Serapax, Benzotran, Rivotril, Euhypnos, Normison, Temaze, Rohypnol…

  1. Thuốc giảm đau thuộc nhóm á phiện

Thuốc phiện (opium), morphine, pethidine, codein, bạch phiến (heroin), methadone, buprenorphine…

  1. Cần sa ở liều lượng nhẹ
  2. Những ma túy dạng bốc hơi hoặc dạng hít

Xăng, thuốc chùi sơn, keo, dung dịch pha loãng sơn (paint thinner)…

Chất gây ảo giác

Thuốc gây ảo giác có tác dụng tạo ra ảo giác như thấy hoặc nghe những điều không có thực, thấy thời gian và không gian thay đổi, thấy sự vật chung quanh di chuyển hoặc thấy sự vật có màu sắc đậm hơn hay khác hơn bình thường. Các loại thuốc gây ảo giác gồm có:

– LSD (lysergic acid diethylamide)

– DMT (dimethyltryptamine)

– Psilocybin (magic mushroom)

– Psilocin (magic mushroom)

– Mescaline (peyote cactus)

– DOM hay STP (chất tổng hợp từ Mescaline)

– MDMA (ecstasy, thuốc lắc) ở liều lượng mạnh

– Phencyclidine or PCP (angel dust)

– Ketamine

– Cần sa ở liều lượng mạnh (marijuana, hash, hash oil)

  1. Phân loại dựa theo nguồn gốc sản sinh thì các chất ma túy gồm có: Ma túy tự nhiên, ma túy bán tổng hợp và ma túy tổng hợp.
   
 Thuốc phiện  Ma túy tổng hợp (ảnh minh họa)

Ma túy tự nhiên:

Ví dụ: thuốc phiện, cần sa… Đây là các chất ma túy có sẵn trong tự nhiên, là những ancaloit của một số loài thực vật như: cây thuốc phiện (cây anh túc, anh tử túc, a phiến …), cây cần sa (còn gọi là bồ đà, cây gai dầu), cây cô ca…

Ma túy bán tổng hợp:

Ví dụ như hêroin

Ma túy tổng hợp:

Ví dụ như estasy,đá (hay là crystal meth), Morphine.

Các loại ma túy tổng hợp từ hóa chất độc hại thuốc nhóm amphetamin, ketamin, methaphetamin… Các chất ma túy tổng hợp thường độc hại hơn thuốc phiện 500 lần.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

seven + 1 =